35 Đừng vì cảm lạnh hay sốt thông thường mà yêu cầu truyền dịch, cũng đừng đến truyền dịch để "súc mạch máu", "thông mạch máu" lúc giao mùa
Cảm lạnh thông thường, đau họng do virus được ngành y tế tỉnh Quảng Đông liệt kê vào danh sách bệnh nguyên tắc là không cần truyền dịch. Chuyên gia ở cuộc họp báo của Ủy ban Y tế và Sức khỏe Quốc gia từng làm rõ, truyền dịch vào lúc giao mùa không thể cuốn trôi mảng bám trong mạch máu, mà còn có thể làm tăng gánh nặng cho tim và thận. Các ca phản ứng có hại của thuốc được báo cáo trên cả nước, hơn một nửa là qua đường tiêm, trong đó tiêm tĩnh mạch chiếm tới chín phần mười.
Xem chi tiết
- Chi phí
Không tốn tiền, còn tiết kiệm được tiền truyền dịch, và mấy tiếng đồng hồ ngồi ở phòng khám. Khó ở chỗ nhiều người cảm thấy vô chai nước biển thì bệnh mới mau khỏi, một số người già còn duy trì thói quen "truyền dịch giao mùa", nếu bác sĩ không kê toa truyền nước lại cảm giác như bác sĩ khám qua loa.
- Lợi ích
Chưa có nghiên cứu nào chuyên so sánh việc truyền và không truyền dịch khi cảm lạnh, nên ở đây chỉ có thể dựa vào tài liệu chính thức và dữ liệu giám sát. Trước hết hãy nói về chứng cảm lạnh. Năm 2017, Ủy ban Kế hoạch hóa Gia đình và Y tế Quảng Đông đã ban hành văn bản yêu cầu các cơ sở y tế tuyến dưới giảm thiểu việc truyền tĩnh mạch không cần thiết. Tài liệu nêu rõ nên dùng thuốc theo nguyên tắc mà Tổ chức Y tế Thế giới ủng hộ: "Nếu có thể uống thì không tiêm, nếu có thể tiêm bắp thì không tiêm tĩnh mạch". Chỉ dùng tiêm tĩnh mạch trong 3 trường hợp. Một là khó nuốt. Hai là cản trở hấp thu nghiêm trọng, như nôn mửa, tiêu chảy cấp. Ba là bệnh nguy kịch, diễn biến nhanh, cần phải để thuốc đạt nồng độ cao trong cơ thể trong thời gian ngắn. Văn bản đính kèm danh sách các bệnh thông thường ở phòng khám ngoại trú và cấp cứu theo nguyên tắc là không cần truyền dịch. Mục đầu tiên trong khoa Nội là "nhiễm trùng đường hô hấp trên: cảm lạnh thông thường, viêm họng do virus". Tiếp theo xem xét việc "súc mạch máu". Ủy ban Y tế và Sức khỏe Quốc gia mở cuộc họp báo ngày 6 tháng 8 năm 2025. Tại cuộc họp, một bác sĩ chủ nhiệm Bệnh viện Phương Đông thuộc Đại học Trung y Dược Bắc Kinh đã bác bỏ tin đồn này. Nguyên văn là: "Việc truyền dịch lúc chuyển mùa để thông mạch máu, ngừa tai biến mạch máu não là một nhận định sai lầm". Truyền dịch không thể "rửa trôi" hoặc "khơi thông" các mảng bám xơ vữa động mạch. Truyền dịch một cách mù quáng có thể làm tăng gánh nặng cho tim hoặc thận, thậm chí gây suy tim. Cuối cùng nhìn vào rủi ro. Báo cáo hàng năm về giám sát phản ứng có hại của thuốc cấp quốc gia (năm 2024) đã thực hiện thống kê theo đường dùng thuốc. Trong số các phản ứng có hại được báo cáo, dùng qua đường tiêm chiếm 57,2%, và đường uống chiếm 33,1%. Trong nhóm tiêm, tiêm tĩnh mạch chiếm tới 91,0%. Đây là cơ cấu của các số liệu được báo cáo, không phải là xác suất mỗi lần truyền dịch sẽ gặp tai biến. Nó trông có vẻ đáng giá vì thấy rõ từng bình thuốc truyền vào người, nằm một lát là truyền xong, tạo cảm giác thuốc tác dụng nhanh hơn và mạnh hơn.
- Mức chứng cứ
C
- Nguồn
广东省卫生计生委办公室 (2017). 关于加强基层医疗卫生机构静脉输液管理的通知（粤卫办函〔2017〕332 号）及附件「门、急诊原则上不需要输液治疗的常见病多发病」，广州市从化区人民政府网站转载. https://www.conghua.gov.cn/attachment/7/7361/7361750/7215543.pdf；国家卫生健康委员会 (2025). 国家卫生健康委员会 2025 年 8 月 6 日新闻发布会文字实录. https://www.nhc.gov.cn/xcs/c100122/202508/8458a47948274283ab01c6cc672d8015.shtml；国家药品不良反应监测中心 (2025). 国家药品不良反应监测年度报告（2024 年）. https://www.cdr-adr.org.cn/center_news/202504/t20250407_51076.html
- Ghi chú
Chỉ tham khảo TQ: Việc xếp hạng C là vì chỉ dựa vào văn bản chính thức và giải đáp của chuyên gia, không có thử nghiệm nào tính ra được không truyền dịch thì sẽ bớt được bao nhiêu vụ tai biến. Người thực sự cần thì vẫn phải truyền dịch như thường lệ, chẳng hạn như mất nước nghiêm trọng, nôn ói không uống thuốc được, bệnh tình nguy kịch, cứ nghe theo chỉ dẫn của bác sĩ. Cảm lạnh đòi bác sĩ cho kháng sinh cũng vô dụng, xem phần 34, mục 7 (cảm lạnh không cần kháng sinh). Tiêu chảy thì ưu tiên uống oresol, xem phần 34, mục 8 (oresol bù nước). Điều thực sự hiệu quả để ngăn ngừa đột quỵ là kiểm soát huyết áp và mỡ máu, duy trì uống thuốc lâu dài theo chỉ định của bác sĩ. Xem phần 1, mục 7 (đo huyết áp) và phần 2, mục 12 (định kỳ kiểm tra mỡ máu). Danh sách các bệnh không cần truyền dịch do từng tỉnh tự quyết định, của Quảng Đông ban hành năm 2017, sau đó có cập nhật không thì tôi chưa tra được. Mức lợi ích xếp vào tầm thấp dựa trên phán đoán: thứ tiết kiệm được là một khoản tiền truyền dịch và vài tiếng đồng hồ, còn phản ứng bất lợi thì không thể tính ra tỷ lệ mỗi lần truyền dịch. Người hưởng lợi là bạn và người già trong nhà.