11 Xâm hại không tránh được thì có thể đánh trả, nhưng chỉ đánh người đang ra tay; hắn dừng là bạn dừng

Bộ luật Hình sự (TQ) quy định thế nào là phòng vệ chính đáng. Đó là khi lợi ích của nhà nước, lợi ích công cộng, hay quyền thân thể, tài sản và các quyền khác của bạn hoặc người khác đang bị xâm hại bất hợp pháp. Lúc đó bạn ra tay ngăn lại, đánh người đang xâm hại bị thương, là phòng vệ chính đáng, không phải chịu trách nhiệm hình sự. Cùng điều luật còn viết: "phòng vệ chính đáng vượt rõ giới hạn cần thiết gây tổn hại lớn, phải gánh trách nhiệm hình sự, nhưng phải được giảm hoặc miễn phạt". Một khoản khác viết: "đối với tội bạo lực đang xảy ra, đe dọa nghiêm trọng an toàn thân thể như hành hung, giết người, cướp tài sản, hiếp dâm, bắt cóc, thực hiện hành vi phòng vệ khiến kẻ xâm hại bị thương hay chết, không thuộc phòng vệ quá đáng, không phải gánh trách nhiệm hình sự". Ý kiến chỉ đạo của Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Bộ Công an vạch ranh giới chi tiết hơn. Muốn công nhận là phòng vệ quá đáng thì phải đủ cùng lúc hai điều "vượt rõ giới hạn cần thiết" và "gây tổn hại lớn", thiếu một là không được. "Gây tổn hại lớn" nghĩa là đánh kẻ xâm hại bị thương nặng hoặc chết; gây thương tích nhẹ trở xuống thì không tính. Chỉ khi kẻ xâm hại thật sự đã mất khả năng xâm hại, hoặc thật sự đã thôi xâm hại, thì mới tính là xâm hại đã kết thúc. Phòng vệ phải nhắm vào chính kẻ xâm hại. Với hành vi xâm hại rõ ràng rất nhẹ, khi đã nhìn ra đó chỉ là xâm hại nhẹ mà vẫn dùng cách đủ gây thương nặng hoặc chết để ngăn, thì không được công nhận là hành vi phòng vệ. Cái giá của quá trình này có vụ án chính thức làm ví dụ. Vụ Vu Hải Minh, án hướng dẫn kiểm sát số 47: đêm 27/8/2018, công an lập án "cố ý gây thương tích" để điều tra. Ngày 1/9, Công an thành phố Côn Sơn căn cứ khoản 3 Điều 20 Bộ luật Hình sự công nhận là phòng vệ chính đáng và hủy vụ án. Vụ người họ Trần, án hướng dẫn số 45: một học sinh bị 9 người vây đánh, cầm dao chống trả khiến 3 người bị thương nặng. Công an lập án điều tra vì nghi cố ý gây thương tích và tạm giữ hình sự em đó. Viện kiểm sát công nhận đây là phòng vệ chính đáng, không phê chuẩn bắt tạm giam, nên công an mới thả người. Sau khi tạm giữ hình sự, nếu công an thấy cần bắt tạm giam thì phải trong 3 ngày đề nghị viện kiểm sát xem xét phê chuẩn (xin viện kiểm sát duyệt bắt). Trường hợp đặc biệt được gia hạn 1 đến 4 ngày. Với người bị nghi rất nặng là phạm tội lưu động, nhiều lần hay theo băng, thời hạn có thể kéo tới 30 ngày. Viện kiểm sát quyết định tiếp trong 7 ngày (cả nước TQ)